Bazı durumlarda özel okullara karşı idari dava açılabilir; bazı durumlarda ise adli yargı (tüketici mahkemeleri) görevlidir. Bu ayrım tamamen özel okulun işlem/eyleminin “kamu gücü kullanımı” niteliğinde olup olmadığına bağlıdır.
Aşağıda tüm tabloyu net şekilde özetliyorum:
Özel okullar genel olarak özel hukuk tüzel kişisidir → normalde idari dava açılamaz.
Özel okullar kamu tüzel kişisi değildir.
Bu nedenle, özel okul ile öğrenci/veli arasındaki ilişki sözleşmesel nitelikte, yani özel hukuk ilişkisidir.
Bu durumda süreç:
- Tüketici Mahkemesi (veya yoksa Asliye Hukuk)
- Talep türleri: Ücret iadesi, hizmet ayıbı, disiplin cezasının iptali, tazminat vs.
Ancak özel okul bazı konularda “kamu gücü” kullanır → idari yargı görevli olur.
Özel okulun yaptığı her işlem özel hukuk işlemi değildir.
MEB tarafından verilen kamu yetkisi kapsamında yapılan işlemler idari işlem sayılır.
Bunlar idari dava konusu olabilir:
- Öğrenci disiplin işlemleri (kınama, kısa süreli uzaklaştırma, sürekli uzaklaştırma)
➜ Danıştay ve Bölge İdare Mahkemesi içtihadı:
Özel okul disiplin cezaları “kamu gücü kullanılarak tesis edilen idari işlem” niteliğindedir. - İdari işler.
- Sınav uygulamaları ve değerlendirme işlemleri (MEB mevzuatı çerçevesinde yürütülüyorsa)
- MEB’e bağlı yönetmeliklerin uygulanmasından doğan işlemler
Emsal Kararlardan:
- Özel okuldaki disiplin cezası, MEB Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği’ne dayanılarak verildiğinden idari işlem sayılır, iptali için idare mahkemesi görevlidir.
- Özel okulun “uzaklaştırma cezası” MEB yetkisi kapsamında verilmiş olup, özel hukuk sözleşmesinden doğmaz → İdari yargıda çözümlenecek bir uyuşmazlıktır.
Haksızlık hangi kategoriye giriyor?
Senin yaşadığın haksızlık şunlardan biri ise idari dava açılır:
- Haksız disiplin cezası
- Sınavın iptali/yenilenmesi/sınav notunun idari yönetmelik gereği verilmesi
- İdari işler
- MEB yönetmeliklerine aykırı uygulamalar
Bunlardan biri değilse, örneğin:
- Ücret iadesi
- Sözleşmeye aykırılık
- Eğitim hizmetinin kötü verilmesi
→ Tüketici Mahkemesi (adli yargı).
Kısaca ayrım
| Uyuşmazlık Türü | Görevli Yargı | Açıklama |
|---|---|---|
| Disiplin cezası | İdare Mahkemesi | Kamu gücü kullanımı |
| İdari işler | İdare Mahkemesi | MEB yetkisi |
| Sınav işlemleri | İdare Mahkemesi | Eğitim kamu hizmeti |
| Ücret, sözleşme | Tüketici Mahkemesi | Özel hukuk ilişkisi |
| Hizmet kusuru | Tüketici Mahkemesi | Sözleşmesel ilişki |
GÜNDÜZ HUKUK BÜROSU I
Av. Arb. Ülker ALTUN GÜNDÜZ |
Av. Arb. Semih GÜNDÜZ |
İcra Hukuku, İdare Hukuku, Ticaret Hukuku, (Kooperatifler, Şirketler), İş Hukuku, Aile Hukuku ve Tazminat Hukuku Alanlarında Ankara Merkezli (Ankara Merkez, Etimesgıut, Sincan, vd.) hukuki destek ve danışmanlık sunar.