Kıdem tazminatı, Türk iş hukukunda işçinin işyerine bağlılık süresinin karşılığı olarak ödenen bir iş sonu tazminatıdır. İşçinin iş sözleşmesi belli nedenlerle sona erdiğinde, geçmiş hizmetlerinin karşılığı olarak işveren tarafından ödenir.
1. Kıdem Tazminatı Nedir?
Kıdem tazminatı, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 120. maddesi uyarınca yürürlükte bulunan 1475 sayılı eski İş Kanunu’nun 14. maddesine göre düzenlenmiştir.
Yani hukuki dayanağı hâlâ 1475 sayılı Kanun’un 14. maddesidir.
Bir işçinin iş sözleşmesi, kanunda belirtilen nedenlerle sona erdiğinde, her tam yıl için 30 günlük brüt ücret tutarında kıdem tazminatı ödenir.
Bir yıldan artan süreler için de oranlı ödeme yapılır.
2. Kıdem Tazminatına Hak Kazanma Şartları
Kıdem tazminatına hak kazanmak için şu şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:
- En az 1 yıl süreyle aynı işverene bağlı çalışma
- İş sözleşmesinin aşağıdaki nedenlerle sona ermesi: İşveren tarafından haksız fesih (İş Kanunu m.25/II dışındaki nedenlerle)
İşçinin haklı nedenle feshi (İş Kanunu m.24’e göre örneğin maaşın ödenmemesi, sağlık sebepleri vb.)
Askerlik nedeniyle işten ayrılma
Kadın işçinin evlendiği tarihten itibaren 1 yıl içinde kendi isteğiyle ayrılması
Emeklilik (SGK’dan yaş hariç emeklilik veya tam emeklilik hakkı kazanılması)
İşçinin ölümü
Ancak işçi, kendi isteğiyle istifa ederse kıdem tazminatına hak kazanamaz (istisnalar yukarıda sayılmıştır).
3. Kıdem Tazminatı Nasıl Hesaplanır?
Her tam yıl için 30 günlük brüt ücret esas alınır.
Kıdem tazminatı şu şekilde hesaplanır:
Kıdem Tazminatı = (Brüt ücret + düzenli primler, yemek, yol, vb.) × Çalışılan yıl × 30 gün / 30
Örnek:
Brüt maaş: 30.000 TL
Çalışma süresi: 5 yıl
→ Kıdem tazminatı = 30.000 × 5 = 150.000 TL
Ancak, kıdem tazminatında tavan tutarı vardır (her yıl Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından belirlenir).
2025 yılı için bu tavan yaklaşık 41.828 TL civarındadır (güncel rakam her 6 ayda değişir).
4. Kıdem Tazminatı Nasıl Talep Edilir?
a) Zorunlu Arabuluculuk Başvurusu
Dava açmadan önce arabuluculuk başvurusu zorunludur.
b) Dava Aşaması
Arabuluculuk olumsuz sonuçlanırsa, işçi İş Mahkemesi’nde kıdem tazminatı davası açabilir.
Bu dava, işin yapıldığı yer veya işyerinin bulunduğu yerde açılabilir.
c) Zamanaşımı Süresi
Kıdem tazminatı için 5 yıllık zamanaşımı süresi vardır.
Bu süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar.
5. Hukuki Dayanaklar
- 1475 sayılı İş Kanunu m.14
- 4857 sayılı İş Kanunu m.24-25, 32
- 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu (arabuluculuk şartı)
- Yargıtay içtihatları (örneğin: Yargıtay 9. HD, 2020/1030 E., 2020/5070 K.)