1163 sayılı Kooperatifler Kanunu çerçevesinde, bir kooperatifin genel kurul toplantısının ya da alınan kararlarının geçersizliği genel hatlarıyla açıklanmıştır.

Geçersizlik (butlan/yokluk) halleri

a) Kanuni düzenlemeler

• Kooperatifler Kanunu m. 53’e göre: “Genel kurulda alınan kararların, oyunu kullanmasına haksız yere izin verilmemesi, çağrılmama, çağrının usulsüzlüğü, gündemin gereği gibi ilan veya tebliğ edilmemesi veya toplantıya ve karara yetkili olmayan kimselerin iştirak etmesi iddiaları” gibi hallerde iptal davası açılabileceği düzenlenmiştir.
• Doktrin açısından, toplantı nisabı ve çağrı usulü gibi şartların sağlanmaması hâllerinin “yokluk” ya da “butlan” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği yönünde görüşler bulunmaktadır.

b) Hangi hâller “geçersizlik” doğurur?

Aşağıdaki haller başlıca geçersizlik (yokluk veya butlan) sebebi olarak kabul edilir:

1. Toplantıya çağrılmama ya da çağrı usulüne uyulmaması. Örneğin; tüm ortakların çağrılması gereken şekil koşulları yerine getirilmemişse.
2. Gündemin ilan ya da tebliğ edilmemesi; gündem dışı konuların görüşülmesi.
3. Toplantı nisabının/çoğunluğunun kanun ya da ana sözleşmede öngörülen şekilde sağlanmaması.
4. Toplantıya ve karara yetkili olmayan kimselerin katılması ya da oy kullanması.
5. Mevzuata ya da ana sözleşmeye açıkça aykırılık — emredici kanun hükümlerine uyulmaması.
6. Oy kullanma hakkı olmayanların oy kullanması.
7. Gizli oylama gereken yerde açık oylama yapılması.
8. Ve diğer haller.

c) “Yokluk” mu yoksa “iptal edilebilirlik” mi?

Doktrin ve içtihat açısından şöyle bir ayrım yapılmaktadır:

• Emredici kanun hükümlerine aykırılık hâlinde karar yokluk ya da butlan ile sakat sayılabilir.
• Sadece ana sözleşmeye ya da iç düzenlemelere aykırılık ve ortakların haklarını veya çıkarlarını doğrudan hedef alan bir ihlal yoksa, iptal edilebilirlik ortaya çıkabilir.
• Özellikle kooperatiflerde “toplantı çağrısı yapılmadan genel kurul toplantısı” yapılması halinde alınan kararların yoklukla malûl olacağı düşünülebilir.

d) Sonuçları

• Geçersiz bir genel kurul toplantısı ya da karar, baştan itibaren (“ex tunc”) hükümsüz sayılabilir; yani karar alınmamış gibi hukuki sonuç doğurur.
• Ancak bazı durumlarda, kararın iptal edilebilirliği halinde, kararın geçerli olduğu sürede doğan işlemlerin etkisi tartışmalı olabilir.
• Ayrıca, iptal davası açılması için hak düşürücü süre dikkate alınmalıdır (Kooperatifler Kanunu m. 53 kapsamında dava bir ay içinde açılmalıdır).

Uygulama açısından dikkat edilmesi gereken hususlar

• Dava açma süresi: Kooperatif genel kurul kararlarının iptali için dava süresi genellikle “toplantıyı izleyen bir ay içinde” olarak kabul edilmektedir.
• Toplantıya katılma ve itiraz hakkı: Ortak toplantıda katılmışsa ve karara muhalifse, tutanağa muhalefet şerhi düşmesi önem taşır. Ancak, toplantıya katılmaya yetkili olmayan kişilerin katıldığının iddia edildiği hallerde muhalefet şerhi aranmamasının gerektiği belirtilmiştir.
• İlan, çağrı ve gündem: Çağrı usulüne ve gündem içeriğine uygunluk oldukça kritiktir. Usulsüz çağrı ya da gündem dışı konuların görüşülmesi kararın yokluk ya da butlan sebebi olabilir.
• Katılanların niteliği: Oy kullanma hakkı olmayan kişilerin katılması ya da temsil yetkisi olmayanın oy kullanması kararın geçersiz sayılmasına yol açabilir.
• Toplantı nisabı: Kooperatif ana sözleşmesinde ya da kanunda öngörülen toplantı nisabı sağlanmadan yapılan genel kurul toplantısının kararları geçersiz sayılabilir.
• Emredici kanun hükmüne aykırılık halinde alınan kararlar yoklukla malûl olabilir.

---