Kambiyo senedi, Türk Ticaret Kanunu’nda (TTK) düzenlenen, bir para alacağının ödenmesi taahhüdünü veya emrini içeren, sıkı şekil şartlarına tabi olan kıymetli evrak türüdür.
Bu senetler, içerdikleri hakkın (genellikle bir alacağın) senetten ayrı olarak devredilemediği, hak ile senedin birbirine sıkıca bağlı olduğu belgelerdir. Ticari hayatta güvenilir ve hızlı bir ödeme ve kredi aracı olarak kullanılırlar.
Kambiyo Senetlerinin Türleri
Türk Ticaret Kanunu’nda üç temel kambiyo senedi türü düzenlenmiştir:
- Poliçe: Bir kişinin (keşideci), üçüncü bir kişiye (muhatap) hitaben, belirli bir meblağı, lehtar denilen bir başka kişiye ödeme emrini içeren senettir. Üç taraflı ilişki mevcuttur.
- Bono (Emre Yazılı Senet): Bir kişinin (düzenleyen/borçlu), belirli bir meblağı, lehtar denilen kişiye bizzat ödeyeceğini taahhüt ettiği senettir. İki taraflı bir ilişki mevcuttur.
- Çek: Bir bankaya (muhatap) hitaben, bir hesap sahibinin (keşideci), lehtara veya hamile belirli bir meblağı ödeme emrini içeren senettir. Çek, kanunen görüldüğünde ödenir ve bir ödeme aracıdır, kredi aracı değildir.
Geçerlilik Koşulları (Şekil Şartları)
Kambiyo senetlerinin en ayırt edici özelliği, kanunda sayılan şekil şartlarına sıkı sıkıya bağlı olmasıdır. Bu şartlardan herhangi birinin eksikliği, senedin kambiyo senedi olma vasfını kaybetmesine ve dolayısıyla kambiyo hukukuna özgü takip, devir ve hak düşürücü süre avantajlarından yararlanamamasına neden olur.
Şekil şartları her senet türü için TTK’da ayrı ayrı düzenlenmiştir. Aşağıda Bono (Emre Yazılı Senet) örneği üzerinden temel zorunlu şartlar (TTK m. 776) özetlenmiştir. (Poliçe ve Çek’te de benzer fakat kendi yapısına özgü zorunlu unsurlar aranır.)
Zorunlu Şekil Şartları
| Şart | Bono (Örnek) | Açıklama |
| Senet Türünün Adı | Senet metninde “Bono” veya “Emre Yazılı Senet” ibaresi. | Senedin hangi tür kambiyo senedi olduğunu açıkça belirtmelidir. |
| Kayıtsız Şartsız Ödeme Taahhüdü | Belirli bir meblağı “ödeyeceğim” şeklindeki kesin ve şartsız taahhüt. | Ödeme, bir şarta veya koşula bağlanamaz. |
| Lehtarın Adı | Senedin kime ödeneceği, yani alacaklının (lehtarın) adı. | Senedin emre yazılı olmasının temelidir. |
| Düzenleme Tarihi | Senedin düzenlendiği gün, ay ve yıl. | Yetki, faiz başlangıcı ve zamanaşımı için kritik öneme sahiptir. |
| Düzenleyenin (Borçlunun) İmzası | Senedi düzenleyen ve borç altına giren kişinin ıslak imzası. | İmza, el yazısı ile atılmalıdır. |
| Ödenecek Belirli Meblağ | Borcun rakam ve/veya yazı ile belirtilmiş net tutarı. | Rakam ve yazı farklı ise yazı ile belirtilen geçerli sayılır. |
Diğer şartlar
| Şart | Açıklama |
| Vade (Ödeme Zamanı) | Vade belirtilmemişse, senet görüldüğünde ödenecek kabul edilir (TTK m. 777/1). |
| Ödeme Yeri | Ödeme yeri belirtilmemişse, düzenleyenin (borçlunun) adının yanında yazılı olan yer ödeme yeri ve aynı zamanda düzenleme yeri kabul edilir (TTK m. 777/2). |
| Düzenleme Yeri | Düzenleme yeri belirtilmemişse, düzenleyenin adının yanındaki yer düzenleme yeri kabul edilir (TTK m. 777/3). |
Zorunlu Şekil Şartları Eksikliğinin Sonucu
Zorunlu şekil şartlarından biri bile eksik olsa, o belge kanunen bir kambiyo senedi sayılmaz.
GÜNDÜZ HUKUK BÜROSU I
Av. Arb. Ülker ALTUN GÜNDÜZ |
Av. Arb. Semih GÜNDÜZ |
İcra Hukuku, İdare Hukuku, Ticaret Hukuku, (Kooperatifler, Şirketler), İş Hukuku, Aile Hukuku ve Tazminat Hukuku Alanlarında Ankara Merkezli (Ankara Merkez, Etimesgıut, Sincan, vd.) hukuki destek ve danışmanlık sunar.
Yoruma kapalıdır.