Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2021/208 E.  ,  2023/822 K. sayılı kararı üzerine;

Uyuşmazlık; hizmet alımı sözleşmesi kapsamında düzenlenen hakedişlerin ihtirazi kayıt konulmadan imzalanması hâlinde, yüklenicinin sonradan fazla ödediğini ileri sürerek bedel talep edip edemeyeceği noktasında toplanmaktadır.

İlk Derece Mahkemesi

Mahkeme, sözleşmenin eki olan İdari Şartname’nin 26.3.1. maddesini esas alarak;

• Brüt asgari ücretin işveren payı dâhil olarak belirlendiğini,
• Davacı yüklenicinin bu kapsamda fazladan ödeme yaptığını
  kabul etmiş ve davayı kısmen kabul ederek alacak yönünden takibin devamına karar vermiştir.

Özel Daire (Yargıtay) Süreci

• Özel Daire, yerel mahkeme kararını onanmıştır.
• Karar düzeltme aşamasında ise Özel Daire, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 42. maddesine dayanarak görüş değiştirerek;
  • Davacının hakedişlere usulüne uygun itiraz etmediğini,
  • “Bu hakedişi aynen kabul ediyorum” şerhiyle hakedişleri imzaladığını,
  • Bu nedenle hakedişlerin kesinleştiğini
    belirterek kararı bozmuştur.

Direnme Kararı

İlk derece mahkemesi bozma kararına direnmiş ve özetle:

• Hakedişlerde yer alan “aynen kabul ediyorum” ibaresinin ibraname sayılamayacağını,
• Bu ibarelerin matbu ve fiilen zorunlu olduğunu,
• Hizmet İşleri Genel Şartnamesi 42. maddesinin yüklenici aleyhine ağır ve eşitsiz düzenleme içerdiğini,
• İtiraz edilmemesinin alacak hakkını ortadan kaldırmayacağını
  belirterek önceki kararında ısrar etmiştir.

Sonuç

Metinde yer alan karşı oy ve ayrıntılı gerekçeler çerçevesinde ortaya konulan temel değerlendirme şudur:

• Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 42. maddesi,
  • Yüklenicinin ispat hakkını fiilen ortadan kaldıran,
  • Hak arama özgürlüğünü ve silahların eşitliği ilkesini ihlal eden,
  • Geçersiz bir delil sözleşmesi niteliğindedir.
• Bu madde Danıştay tarafından iptal edilmiştir ve iptal kararı, düzenleyici işlemin en başından beri hukuka aykırı olduğunu ortaya koymaktadır.
• Bu nedenle, yüklenicinin hakedişlere ihtirazi kayıt koymamış olması, fazla ödeme iddiasını ileri sürmesine engel değildir.
• Direnme kararında belirtilen gerekçeler hukuka uygun ve isabetlidir.

Hakedişlere süresinde ve usulüne uygun itiraz edilmemiş olması, Hizmet İşleri Genel Şartnamesi’nin 42. maddesinin hukuka aykırı ve iptal edilmiş olması nedeniyle, yüklenicinin fazla ödeme iddiasıyla alacak talep etmesine engel teşkil etmez.