Karayolları, kamu hizmetinin yürütülmesinde kritik öneme sahip altyapılardır. Karayollarının yapımı, bakımı ve denetimi devlet ve kamu kurumları eliyle yürütülür. Bu nedenle, karayolunda meydana gelen zarar veya kazalarda idarenin sorumluluğu hukuki olarak gündeme gelir.

Türk hukukunda bu sorumluluk, kamu hizmetinin ifası sırasında ortaya çıkan zararlara ilişkin genel idare sorumluluğu çerçevesinde değerlendirilir.

İdarenin Sorumluluğunun Hukuki Temeli

1. Kamu zararı ilkesi: Devlet, kusurlu veya kusursuz olarak kamu hizmeti yürütürken üçüncü kişilere zarar vermişse sorumludur.
2. Kamu hizmeti kusursuzluğu: Karayollarının bakım ve denetiminden doğan bazı kazalarda idare, kusur aranmaksızın sorumlu tutulabilir (ör. açık çukurlar, yeterli uyarı levhası konulmaması).

Yargı kararları, idarenin sorumluluğunu kusur ve ihmalin varlığına göre ya da risk sorumluluğu (objektif sorumluluk) kapsamında değerlendirmektedir.

Karayollarında İdarenin Sorumluluk Alanları

a) Yol Yapımı ve Bakımından Doğan Zararlar

Karayolları idaresi (karayolları genel müdürlüğü veya il özel idaresi) yol yapım ve bakımından sorumludur.

• Kötü zemin, çukur, bozuk asfalt nedeniyle meydana gelen kazalarda, bakım yükümlülüğü ihlal edilmiş sayılır.
• İdare, bu ihlali önlememişse kusurlu sorumluluk doğar.

b) Trafik Güvenliği Önlemlerinin Yetersizliği

• Trafik işaretlerinin eksik veya hatalı olması
• Bariyer, korkuluk veya reflektörlerin yetersizliği
• Gece görüşü için aydınlatma eksikliği

Bu tür ihmaller, idarenin kusurlu sorumluluğunu doğurur. Mahkemeler, somut olayda idarenin gerekli tedbirleri alıp almadığını inceler.

c) Yol Yapım Çalışmaları ve İkaz Eksikliği

• Yol bakım veya inşaat çalışmalarında uyarı levhası, şerit yönlendirme veya güvenlik önlemlerinin alınmaması
• Sürücülerin yeterli şekilde bilgilendirilmemesi

Böyle durumlarda idare kusurlu sorumlu sayılır ve tazminat yükümlülüğü doğar.

d) Doğal Afet ve Olağanüstü Haller

• Sel, heyelan, kar yağışı gibi durumlarda idare, önlem alma yükümlülüğünü yerine getirmişse sorumlu tutulmaz.
• Ancak önlem ihmal edilmişse veya risk öngörülebilir iken tedbir alınmamışsa, kusurlu sorumluluk gündeme gelir.

Sorumluluk Türleri

1. Kusurlu Sorumluluk (Negligence):
   İdarenin ihmali veya yanlış uygulaması sonucu zararın meydana gelmesi.
   Örnek: Çukurların kapatılmaması, yanlış sinyalizasyon.
2. Kusursuz (Objektif) Sorumluluk:
   Türk hukukunda bazı durumlarda idare, zarar doğursa bile kusur aranmadan sorumlu tutulabilir.
   Örnek: Yol standartlarına uygun olmayan taşımacılık sonucu üçüncü kişi zarar görmüşse bazı hallerde objektif sorumluluk uygulanır.

Tazminat Talepleri ve Usul

• Zarar gören kişi, idarenin ihmali veya kusurunu ispatlamakla yükümlüdür.
• Mahkeme, kusur veya ihmali tespit ederse maddi ve bazen manevi tazminat ödenmesine karar verir.
• Zarar, trafik kazası, yaralanma veya mal kaybı şeklinde olabilir.

Tazminat miktarını zararın ağırlığı, ihmal derecesi ve kusur oranına göre belirler.

Bu dava ilgili belediyelere veya şehirlerarası yollarda ise Karayolları Genel müdürlüğüne karşı açılmalıdır.

Bu davalarda adli yargı görevlidir.

(UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ, ESAS NO : 2025/318, KARAR NO : 2025/494, KARAR TR : 07/07/2025,
ÖZET: Karayolunda meydana gelen maddi hasar nedeniyle uğranılan zararın davalı Belediyeden tazmini istemiyle açılan davanın, 2918 sayılı Kanun’un 110. maddesi kapsamında ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.)

Ancak, hizmet kusuruna dayalı davalarda ,dari yargının görevli olduğuna ilişkin Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 2018/17-845, K.2019/1215 sayılı kararı da bulunmaktadır.

Söz konusu durum davanın açılması gerektiği andaki mevzuat ve görüşe göre değerlendirilmelidir.

Sonuç

Karayolları, kamu hizmetinin temel altyapılarından biri olarak idarenin doğrudan sorumluluk alanına girer.

• İdare, yol yapımı, bakımı, denetimi ve trafik güvenliği tedbirleri konusunda gerekli önlemleri almak zorundadır.
• Bu yükümlülükler ihmal edildiğinde, hem kusurlu hem de bazı hallerde kusursuz sorumluluk doğar.
• Vatandaşlar, uğradıkları zarar nedeniyle tazminat talebinde bulunabilir ve mahkemeler, somut ihmal ve tedbir eksikliğine göre karar verir.

GÜNDÜZ HUKUK BÜROSU I Av. Arb. Ülker ALTUN GÜNDÜZ | Av. Arb. Semih GÜNDÜZ |

İcra Hukuku, İdare Hukuku, Ticaret Hukuku, (Kooperatifler, Şirketler), İş Hukuku, Aile Hukuku ve Tazminat Hukuku Alanlarında Ankara Merkezli hukuki destek ve danışmanlık sunar.