İcra ve İflas Kanunu’na Göre Haczi Mümkün Olmayan Varlıklar

​2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu borçlunun bazı mal ve haklarının haczedilemeyeceğini açıkça düzenlemiştir.
​İİK m. 82 ve ilgili diğer mevzuatlar çerçevesinde haczi caiz olmayan başlıca varlıklar ve haklar şu şekildedir.

​1. Kamu Malları ve Kamu Hizmetine Yönelik Varlıklar

​Devletin ve kamu tüzel kişilerinin, kamu hizmetlerinin kesintisiz devamını sağlamak amacıyla sahip olduğu bazı mallar haczedilemez.

• ​Devlet Malları: İİK m. 82/1’e göre Devlet malları ile özel kanunlarında haczi caiz olmadığı belirtilen mallar haczedilemez.

• ​Belediye ve Özel İdare Malları: Belediye ve il özel idarelerinin kamu hizmetinde fiilen kullanılan malları, gelirleri ve şartlı bağışları da özel kanunlar gereği haczedilemez.

• ​Köy Orta Malları: Köy Kanunu’na göre, köyün orta malları (mera, yaylak, otlak gibi) devlet malı gibi korunur ve haczedilemez.

• ​SGK Malları: Sosyal Güvenlik Kurumu’nun (SGK) malları haczedilemez.

​2. Borçlunun ve Ailesinin Geçimi İçin Gerekli Olan Eşyalar

​Kanun, borçlunun asgari yaşam standartlarını sürdürebilmesi için gerekli olan bazı eşyaları hacizden muaf tutar.

• ​Lüzumlu Ev Eşyaları (İİK m. 82/3): Borçlu ve aynı çatı altında yaşayan aile bireyleri için lüzumlu eşya (buzdolabı, çamaşır makinesi, yatak, masa vb.) haczedilemez. Aynı amaçla kullanılan eşyanın birden fazla olması durumunda, borçlunun ihtiyacını karşılayacak olan bir tanesi bırakılarak fazlası haczedilebilir.
•
• ​Meslek ve Sanat Gereçleri (İİK m. 82/2): Ekonomik faaliyeti sermayesinden ziyade bedenî çalışmasına dayanan borçlunun mesleğini sürdürebilmesi için gerekli olan her türlü eşya (örneğin; terzinin dikiş makinesi, avukatın kütüphanesi, küçük nakliye erbabının aracı) haczedilemez.
•
• ​Çiftçi ve Hayvan Yetiştiricisinin Gereçleri (İİK m. 82/4-5): Çiftçinin ve ailesinin geçimi için gerekli olan arazi, hayvanlar, nakil vasıtaları, ziraat aletleri ve çiftçi olmayan ancak geçimini hayvan yetiştirmeye münhasır kılan borçlunun geçimi için lüzumlu hayvanları ile bunların üç aylık yem ve yataklıkları haczedilemez.
•
• ​İki Aylık Yiyecek ve Yakacak: Borçlunun ve ailesinin iki aylık yiyecek ve yakacakları hacizden istisnadır (İİK m. 82/6).
•
​3. Sosyal Güvenlik ve Tazminat Amaçlı Gelirler

​Bu gelirler, kişilerin zorunlu hallerde veya uğradıkları zararlarda hayatlarını idame ettirmeleri için bağlandığından haczedilemez.

• ​Maaşlar, Ücretler ve İratlar: Maaş, ücret, emekli maaşı gibi gelirlerin dörtte birinden azı haczedilemez. Ancak borçlunun ve ailesinin geçinmesi için lüzumlu miktar icra memurunca belirlendikten sonra kalan kısım haczedilebilir (İİK m. 83). Emekli maaşları, borçlunun yazılı muvafakati olmadan haczedilemez.

• ​Öğrenci Bursları: Öğrenci bursları tamamen haczedilemez (İİK m. 82/13).

• ​Tazminat Gelirleri: Vücut veya sıhhat üzerine verilen zararlar için tazminat olarak ödenen toptan veya irat şeklindeki paralar (örneğin; cismani zarar tazminatları) haczedilemez (İİK m. 82/11)

• ​Yardım Sandığı Maaşları: Bir muavenet sandığı veya cemiyeti tarafından hastalık, zaruret ve ölüm gibi hallerde bağlanan maaşlar haczedilemez (İİK m. 82/10).

​4. Borçlunun Haline Münasip Evi

• ​Halinden Münasip Ev (İİK m. 82/12): Borçlunun haline münasip evi haczedilemez. Ancak, evin değeri borçlunun haline münasip bir ev alması için gereken bedelden fazlaysa, ev satılır. Satış bedelinden borçlunun haline uygun bir konut alması için gerekli miktar borçluya bırakılarak kalanı haczedilebilir (Değişim İlkesi). Bu kuralın istisnası, evin ipotekli olması ve borcun bu ipotekten kaynaklanmasıdır.

​5. Maddi Hukuk Gereği Devri Yasak Olan Haklar

​Maddi hukuka göre başkasına devredilmesi yasaklanan veya kişiye sıkı sıkıya bağlı olan haklar haczedilemez.

• ​Manevi Tazminat Talepleri: Henüz kabul veya hüküm altına alınmamış manevi tazminat talepleri.

• ​Kişiye Bağlı Haklar: Oturma hakkı (sükna hakkı) gibi kişiye sıkı sıkıya bağlı haklar haczedilemez.

Not: Yukarıda sayılan bazı istisnalar (meslek eşyası, ev eşyası, ev) borcun, bu eşyanın bedelinden doğmaması halinde geçerlidir. Örneğin, bir borçlu mobilyacıdan aldığı eşyanın borcunu ödemezse, o eşya haczedilebilir.

​Haciz işlemlerinde bu maddelerin doğru yorumlanması ve uygulanması, hem borçlu haklarının korunması hem de alacaklının takibinin hukuka uygun yürütülmesi açısından hayati önem taşır. Bu nedenle, icra hukuku süreçlerinde uzman bir hukuk desteği almak büyük önem arz etmektedir.

GÜNDÜZ HUKUK BÜROSU I Av. Arb. Ülker ALTUN GÜNDÜZ | Av. Arb. Semih GÜNDÜZ |

İcra Hukuku, İdare Hukuku, Ticaret Hukuku, (Kooperatifler, Şirketler), İş Hukuku, Aile Hukuku ve Tazminat Hukuku Alanlarında Ankara Merkezli hukuki destek ve danışmanlık sunar.